Maandag 10 mei 2027 -/L/-
We landen in Edinburgh, genieten van een gezamenlijke lunch en zijn zo helemaal klaar voor een eerste bezoek. Het boeiende verhaal van Mary, Queen of Scots start in Linlithgow Palace. Hier werd ze geboren in december 1542, terwijl haar vader stervende was in Falkland, na zijn nederlaag bij Solway Moss. Hij heeft zijn dochter nooit gezien, maar toen hij het nieuws van haar geboorte hoorde, sprak hij de beroemde profetische woorden: “It cam wi a lass and it’ll gang wi a lass”. Daarmee bedoelde hij dat de Schotse kroon via een vrouw, Marjorie Bruce, was gekomen en ook door een vrouw verloren zou gaan. Mary werd gedoopt in de kapel van het paleis, waar nog steeds het koninklijk wapenschild op de kerkbank te zien is. Ze keerde terug later tijdens haar rondreizen nog een paar keer terug naar Linlithgow. Het paleis gold in de 15de–16de eeuw als een van de meest verfijnde residenties van Schotland, met een uitzonderlijke renaissancefontein op de binnenplaats. De ruïne ligt prachtig aan Loch Linlithgow en biedt een indrukwekkend uitzicht op het omliggende landschap. We sluiten de dag af met een diner in Edinburgh waar we deze reis ook verblijven.
Dinsdag 11 mei 2027 B/-/-
In Edinburgh starten we de dag in de National Portrait Gallery. Hier vinden we het het iconische, anonieme portret van Mary, Queen of Scots in diepe rouw, geschilderd in de kenmerkende witte weduwendracht. Dit dramatische beeld heeft eeuwenlang bijgedragen aan de romantische en treurige mythes rond de omstreden koningin. Het is een van de meest herkenbare en indringende voorstellingen van haar. Na de lunch wandelen we door de stad, door de Old Town, langs de universiteit en zo naar het National Museum of Scotland.
In dit museum zijn intieme en tastbare objecten te zien die Mary’s persoonlijke leven en haar gewelddadige ondergang belichamen. Hoogtepunten zijn onder meer een origineel gebedenboek dat haar toebehoorde, de goudmartersbont van haar jurk en het zwaard van de beul dat werd gebruikt bij haar executie. Samen vertellen deze voorwerpen een aangrijpend, fysiek verhaal van geloof, koninklijke pracht en tragedie.
Woensdag 12 mei 2027 B/-/-
Ook vandaag brengen we de hele dag door in Edinburgh voor het vervolg van Mary’s verhaal. Zij arriveerde in 1561 in het Koninklijk Paleis van Holyroodhouse, waar de sobere Schotse residentie scherp afstak tegen de Franse weelde waarin ze was opgegroeid. Ze bracht er zeven bewogen jaren door, met hevige spanningen rond de protestant John Knox, haar tweede huwelijk met de onbetrouwbare Darnley op 29 juli 1565 en haar eerste katholieke mis die verstoord werd door oproer van haar volk buiten de poorten. In deze kamers speelde zich ook het drama af rond haar vertrouweling David Rizzio: avondlijke gesprekken, jaloezie, politieke intriges en uiteindelijk de moord op Rizzio die haar hoogzwanger tot een vlucht naar Dunbar dwong.
John Knox was de onwrikbare leider van de Schotse Reformatie en een man die Mary openlijk trotseerde. Hij veroordeelde haar katholieke geloof, haar Franse achtergrond en haar autoritaire stijl van regeren. Het John KnoxHouse aan de Royal Mile is dan ook een krachtig symbool van de religieuze en politieke spanningen die Mary’s bewind kenmerkten. Het huis uit de 15de eeuw is een van de oudste van de stad en herbergt vandaag een museum gewijd aan de Reformatie en het turbulente 16de-eeuwse Schotland. Symbool voor de ideologische strijd tussen kroon en kansel, en de felle tegenstand waarmee Mary, Queen of Scots, tijdens haar regering werd geconfronteerd.
We besluiten de dag in Edinburgh Castle op Castle Rock. Vanuit dit kasteel ontmoette Mary in 1561 voor het eerst haar volk, tijdens een processie langs de Royal Mile, die het kasteel bovenaan verbindt met Holyrood Palacebeneden. Na de moord op Rizzio in 1566 en haar ontsnapping naar Dunbar, achtte Mary het veiliger om tot de geboorte van haar kind terug te keren naar Edinburgh Castle. Van hieruit biedt het kasteel een panoramisch uitzicht over de stad.
Donderdag 13 mei 2027 B/L/-
We rijden noordwaarts en nemen de boot naar Lochleven Castle, gelegen op een klein eiland bij Kinross. De ruïne ademt nog altijd de sfeer van een middeleeuws bolwerk en biedt een prachtig uitzicht op het omliggende landschap. Het kasteel stond onder het gezag van William Douglas, wiens moeder Lady Agnes Douglas Mary vanaf haar aankomst vijandig bejegende omdat zij niet kon verdragen dat Mary, en niet haar eigen zoon James, de kroon droeg. Toch sloot Mary er ook vriendschappen, onder meer met George Douglas, die haar later hielp ontsnappen; vóór die vlucht werd ze echter ernstig ziek en verloor een tweeling, vermoedelijk kinderen van haar vertrouweling en minnaar Bothwell. Op 2 mei 1568 wist Mary, na een mislukte eerste poging, uit het kasteel te ontsnappen en werd zij aan de overkant opgewacht door Lord Seton. Op 13 mei verzamelde ze haar troepen en trok ten strijde tegen haar broer en de edelen die haar tot troonsafstand wilden dwingen. Mary werd echter verslagen en vluchtte naar Terregles Castle.
Na de lunch rijden we naar de volgende stop in dit boeiende verhaal, Stirling Castle. Deze imposante middeleeuwse vesting op een rots boven de vallei, was eeuwenlang een strategisch machtscentrum van de Schotse monarchie. Mary werd er op slechts 9 maanden oud gedoopt tot Queen of Scots en ze bracht er haar eerste levensjaren door. Later keerde ze terug naar Stirling tijdens haar rondreizen, stuurde ze haar pasgeboren zoon erheen voor verzorging en zag ze hem daar in 1567 tot koning gekroond worden. Hun ontmoeting op 24 april 1567 zou de laatste zijn.
Vrijdag 14 mei 2027 B/L/-
Het Mary, Queen of Scots House in Jedburgh is een 16de-eeuws towerhouse, een museum dat het leven van Mary belicht, met onder meer een gerestaureerd dodenmasker dat een opvallend realistisch beeld van haar gelaat geeft. Tijdens haar verblijf daar bereikte haar het nieuws dat Bothwell zwaargewond was. Sommigen beweren dat Mary en Bothwell toen al een liefdesaffaire hadden. Haar uitputtende rit naar hem en haar langdurige herstel in Jedburgh tonen hoezeer zij op hem vertrouwde, terwijl haar echtgenoot Darnley intussen als mogelijke opvolger werd uitgesloten.
Het kasteel waar Mary naartoe reed om de gewonde Bothwell te bezoeken, is Hermitage Castle. De donkere zandsteen, de kale omgeving en de imposante muren geven het een bijna dreigende uitstraling, waardoor het vaak wordt omschreven als een van de meest intimiderende kastelen van Schotland.
Zaterdag 15 mei 2027 B/L/-
Nadat Mary voldoende was hersteld, trok ze naar Craigmillar Castle om aan te sterken, waar haar adviseurs het probleem‑Darnley opnieuw op tafel legden. Een nietigverklaring van hun huwelijk zou haar zoon onwettig maken en het voorstel om Darnley uit de weg te ruimen wees ze resoluut af. Een beslissing die later de geruchten voedde dat zij toch van het moordcomplot zou hebben geweten. De rustige ligging en het doolhof van kamers en trappen maken van het 15de-eeuwse Craigmillar Castle een erg sfeervolle site.
Mary zocht rust in Traquair House, een jachtverblijf waar het vervreemde koningspaar even aan de spanningen ontsnapte. Het huis bewaart nog voorwerpen die aan haar toebehoorden, zoals een weggegooide schoen, een crucifix en een rozenkrans, en toont het bed dat volgens de traditie door het paar werd gebruikt, met een sprei geborduurd door de Vier Maries, Mary’s hofdames.
Zondag 16 mei 2027 B/-/-
Na een rustig ontbijt, vliegen we terug naar Brussel.
